Site Relocation

Moved to waiphyok.com

Friday, October 12, 2007

Teens - Web 2.0 - Where are you?


ေနာက္ထပ္ လူငယ္ေတြႏွင့္ ပတ္သက္တဲ့ ပို႔စ္၁ခုဆိုပါစို႔။ ဆယ္ေက်ာ္သက္ေတြဟာ အခုေစ်းကြက္မွာရွိေနတဲ့ အိုင္တီပစၥည္းေတြရဲ႕ ေရာင္းအားကို ေကာင္းေကာင္းေမာင္းႏွင္ႏိုင္တာကို ကြ်န္ေတာ္ ျပီးခဲ့တဲ့ပို႔စ္မွာ ေရးခဲ့ပါတယ္။ အခုအဲ့ဒီလိုျဖစ္ေအာင္ ဘာေတြက အေထာက္အကူလုပ္သလဲဆိုတာကို ၾကည့္ၾကရေအာင္။ ကိုေစတန္၁ခါ ေမးဖူးတဲ့အေၾကာင္းအရာပါ။ ၀ဗ္၂.၀ လို႔ဆိုရင္ မမွားပါဘူး။

ကြ်န္ေတာ့္ကို အဲ့ဒီ ၀ဗ္၂.၀ ဆိုတာ ဘာအဓိပၸါယ္လဲေမးရင္ တိတိက်က် မသိပါဘူး။ Tim O'Reilly က သူ႔ရဲ ႔ ၀ဗ္၂.၀ definition ကိုယ္၌မွာေတာင္ အဲ့ဒါဟာ စီးပြားေရးသမားေတြရဲ ႔ စကားလံုးလွလွေတြထဲက ၁ခုပါတဲ့။ လူေတြက ဒါပဲထပ္ခါထပ္ခါသံုးေနေတာ့ မ်က္စိေနာက္စရာ ျဖစ္လာတာေပါ့။ ဒီၾကားထဲ ဂူဂယ္ စီအီးအိုၾကီးက ၀ဗ္၃.၀ လာေတာ့မယ္ဆိုေတာ့ ရုတ္ရုတ္သဲသဲေတြ ထပ္ျဖစ္သြားေသးတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီပို႔စ္ေရးဖို႔ကလည္း နည္းနည္းပါးပါး အဲ့ဒီေကာင္ကို အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဖို႔ကလည္း လိုတာမို႔ ကြ်န္ေတာ္ နားလည္ထား သိထားသေလာက္ ေျပာပါရေစ။

အဲ့ဒီ ၀ဗ္ ၂ ပြိဳင့္ အိုး ( ကြ်န္ေတာ္က အဲ့လိုေခၚပါတယ္ ) ကို ျခံဳငံုျပီးေျပာရမယ္ဆိုရင္ သူဟာ ဆားဗစ္စ္၁ခုလည္းဟုတ္တယ္၊ ဒါေပမယ့္ လူေတြ၊ နက္၀က္ခ္ေတြ၊ လူလူျခင္းခ်ိတ္ဆက္မႈေတြကို အရမ္းအေျခခံပါတယ္။ သူ႔ရဲ ႔ ဆားဗစ္က လူေတြရဲ ႔ ပါ၀င္ပတ္သက္မႈ၊ driving force ေပါ့ေလ၊ အဲ့ဒါကုိ ပိုျပီး အားျပဳျပီး ေကာင္းသထက္ေကာင္းတဲ့ ဆားဗစ္စ္၊ ၾကီးသထက္ၾကီးတဲ့ ဆားဗစ္စ္ ၁ခုျဖစ္လာေအာင္လုပ္တာပါ။ Communication က အသက္ ဆိုပါစို႔။ စစျခင္း ေသးေနလည္း ကိစၥမရွိဘူး၊ သူတို႔က အခ်ိန္ႏွင့္ အမ်ွ၊ ပါ၀င္တဲ့လူေတြမ်ားလာတာႏွင့္ အမွ် ပိုေကာင္းလာတဲ့ ဆားဗစ္စ္၁မ်ိဳးပါ။ Social Patterns ေတြေပါ့ဗ်ာ။ အဲ့လိုပိုေကာင္းလာေအာင္ အဲ့ဒီ ၀ဗ္၂.၀ စနစ္၁ခုက အဲ့ဒီအသံုးျပဳေနတဲ့ ယူဆာေတြ၊ လူေတြ ဆီကေန လိုအပ္တဲ့ သတင္းအခ်က္အလက္ကိုလည္း ေကာင္းေကာင္းမွန္မွန္ရယူႏိုင္ရပါမယ္။ အဲ့ဒါေတြကို သံုးျပီးသူ႔ရဲ႔ ဆားဗစ္စ္ ၀န္ေဆာင္မႈ ကို ပိုေကာင္းေအာင္လုပ္ရပါတယ္။ ဒါကို Data/Information Driven လို႔ ဆိုၾကပါတယ္။ ေနာက္ျပီး စတင္လုပ္တဲ့လူက အရာအားလံုးလိုက္လုပ္ေနစရာလည္း မလိုေတာ့ပါဘူး။ User Accentric ျဖစ္သြားပါတယ္။ သူတို႔လုပ္ပိုင္ခြင့္ကို ခ်ဲ ႔ ေပးလိုက္တဲ့သေဘာပါ။

ဒီအခ်က္ကို Facebook ကိုၾကည့္ရင္ သိႏုိင္ပါတယ္။ Frendster ကိုေက်ာ္တက္သြားတယ္ဆိုတဲ့ေနရာမွာ Facebook က သူ႔ရဲ ႔ API ေတြ၊ ယူဆာေတြကို ၾကိဳက္သလို ေပးကလိျပီး ပိုျပီးေကာင္းသထက္ေကာင္းတဲ့ ပတ္၀န္းက်င္၁ခုကို အသံုးျပဳတဲ့သူေတြကို ဖန္တီးခြင့္ေပးလိုက္တာပါ။ Community Driven လို႔ ေခၚၾကပါတယ္။ ေနာက္ Personalization လည္း အေရးၾကီးပါတယ္။ အဲ့ေကာင္ကဘာလည္းဆိုေတာ့ ဒီစနစ္ကို အသံုးျပဳတဲ့လူေတြ ကိုယ္ႏွင့္လိုက္ဖက္တဲ့၊ ၾကိဳက္ႏွစ္သက္တဲ့ ပစၥည္းေတြ အျဖစ္ေျပာင္းလဲျပီး အသံုးျပဳေစပါတယ္။ Google ကလည္း အေတာ္ေကာင္းတဲ့ ဥပမာ၁ခုလို႔ျမင္ပါတယ္။

အဲေတာ့ လူငယ္ေတြႏွင့္ ဒီ ၀ဗ္၂.၀ အရာေတြ ဘယ္လိုပတ္သက္လဲဆိုတာ ၾကည့္ရေအာင္။ ဘေလာ့ခ္ေတြ၊ social networking sites ေတြဟာ ၀ဗ္ ၂ ဒႆမ အိုး ရဲ ႔ ကနဦး ဆရာၾကီးေတြထဲမွာပါပါတယ္။ လူငယ္ေတြ၊ ဆယ္ေက်ာ္သက္ေတြဟာ လူမႈေရး၊ communications ေတြကို သိပ္အေလးထားပါတယ္။ သူတို႔ရဲ ႔ Peers ေတြ ဘာလုပ္သလဲ၊ ဘယ္လိုေနလဲ က အစ ေနာက္ဆံုး အခ်က္အလက္ျဖန္႔ခ်ီေရးေတြ ကိုပါ သူတို႔က သူတို႔ႏွင့္ ပံုစံတူတဲ့ သူငယ္ခ်င္းေတြ ရြယ္တူေတြကို အားကိုးၾကပါတယ္။ သူတို႔က သူတို႔ရဲ ႔ အေပါင္းအသင္း၀င္ဆံ့မႈအေပၚ အရမ္းဂုဏ္ယူပါတယ္။ အေမရိကန္မွာဆိုရင္ အထက္တန္းေက်ာင္းဟာ သူတို႔အတြက္ အေပါင္းအသင္းဖြဲ ႔၊ လူမႈဘ၀ေတြ အျပိဳင္အဆိုင္လုပ္တဲ့ေနရာ၁ခုပါ။ သူငယ္ခ်င္းဘယ္ေလာက္ေပါသလဲဆိုတဲ့ ေပတံႏွင့္ အခ်င္းခ်င္းလိုက္တိုင္းေလ့ရွိပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ MySpace လို အရာေတြ၀င္လာပါတယ္။ အျပင္မွာ ေဘာ္ဒါေတြထားသလို၊ online မွာလည္း ၁ဦးႏွင့္၁ဦး အခ်ိတ္အဆက္လုပ္ၾကပါတယ္။ သူတို႔ကုိ လူၾကီးေတြက သိပ္ဂရုမစိုက္ႏိုင္တဲ့အခါမွာ ဒီသူငယ္ခ်င္းေတြႏွင့္အခ်ိန္ကုန္ၾကပါတယ္။ အဲ့ဒါေၾကာင့္ Friendster, FaceBook, MySpace စတာေတြ နာမည္ၾကီးလာပါတယ္။ ကြန္ယက္ေတြက်ယ္ျပန္႔လာပါတယ္။

ေနာက္ ၀ါသနာဆိုတဲ့ အရာဟာလည္း သိပ္အေရးၾကီးပါတယ္။ အေဖက ဆရာ၀န္၊ သားကေတာ့ ပန္႔ခ္အဆိုေတာ္ ၁ေယာက္ျဖစ္ခ်င္တယ္ဆိုရင္ ဒီႏွစ္ေယာက္ စကားေတာ္ေတာ္ထိုင္ေျပာလို႔ မလြယ္ပါဘူး။ အဲ့ဒါေၾကာင့္ဆယ္ေက်ာ္သက္ေတြဟာ သူတို႔၀ါသနာတူျခင္းလည္း အြန္လိုင္းေပၚမွာစုမိၾကပါတယ္။ ၀ဗ္၂.၀ရဲ ႔ ထံုးစံအရ အသံုးျပဳသူေတြရဲ ႔ ေဒတာ ေတြကို အေျခခံထားတာျဖစ္တဲ့အတြက္ အခ်င္းခ်င္းဖလွယ္စရာရွိဖလွယ္လို႔လည္းရတဲ့ အဲ့ဒီေနရာေတြဟာ သူတို႔အတြက္ ေတာ္ေတာ္ေကာင္းတဲ့ဌာေနေတြလို႔ သမုတ္ၾကပါတယ္။ ေနာက္ ဘေလာ့ခ္ေတြဆိုလည္း ထိုနည္းအတိုင္းပါပဲ၊ ကိုယ္ သိတဲ့အရာ၁ခု၊ မသိတဲ့အရာ၁ခု၊ ထင္ျမင္ခ်က္ေလး၁ခု၊ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ ထုတ္ေဖာ္ေျပာၾကြားခ်င္ပါတယ္။ လြတ္လပ္စြာ ေျပာဆိုလိုက္ခ်င္ပါတယ္။ လူၾကီးေတြ နားမေထာင္ရင္ ေနပါေစ၊ ငါဒီေန႔ဘာလုပ္လဲ တေလာကလံုးသိေအာင္ ဆိုျပီး MySpace တို႔ Blogger တို႕မွာ စာတက္ေရးပါၾကပါတယ္။

သို႔ေသာ္ျငားလည္း ဘယ္နည္းပညာသစ္ပဲျဖစ္ျဖစ္ အႏၱရာယ္လည္းပါလာစျမဲပါ။ Cyber Predators လို႔ေခၚတဲ့ စားမယ္ျဖဲမယ္ တကဲကဲေကာင္ေတြေၾကာင့္လည္း ေတာ္ေတာ္ဒုကၡေရာက္ပါတယ္။ ေနာက္လူငယ္ေတြဟာ စြဲလန္းလြန္တဲ့ေနရာမွာလည္း အားသန္ပါတယ္။ အလကား အားအားရွိထိုင္ျပီး Facebook သြားလိုက္၊ Friendster သြားလိုက္၊ ဓါတ္ပံုေလးတင္လိုက္၊ ဂိမ္းေလးေတြရွယ္လိုက္ႏွင့္ အခ်ိန္ကို အလဟႆျဖဳန္းပစ္ေနတဲ့လူငယ္ေတြလည္းမ်ားလာပါတယ္။ ဒါကေတာ့ လံုး၀မေကာင္းတဲ့အခ်က္ပါ။ ေနာက္အဲ့ဒီလိုေနရာေတြမွာ တင္ဖို႔ဆိုျပီး ဓါတ္ပံု၊ ဗီဒီယို၊ သီခ်င္း စတာေတြကို လိုက္လံစုေဆာင္းၾကတာလည္း တရားမ၀င္တဲ့နည္းလမ္းေတြကို အသံုးမ်ားလာၾကပါတယ္။ ဒါဟာ ဥပေဒႏွင့္ျငိစြမ္းျပီး ေတာ္ေတာ္ဒုကၡေရာက္မဲ့ကိန္းေတြပါပဲ။ ဘေလာ့ခ္မွာ သူမ်ားဓါတ္ပံုယူတင္တာေတာင္ ေထာင္ႏွစ္ခ်ီျပီးၾကႏိုင္ပါတယ္။ IP Laws ေတြဆိုတာကို ေမ့ေလ်ာ့လာျခင္းေတြေပါ့ဗ်ာ။

အဲ့ေတာ့ MySpace လို အရာေတြကို ပိတ္ပစ္ရေတာ့မွာလားဆိုေတာ့လဲ မဟုတ္ပါဘူး။ နည္းပညာကို ပိတ္ပင္ျခင္းဟာ သူတို႔ကို နည္းပညာကို လံုလံုျခံဳျခံဳ သံုးနည္းသင္ေပးတာ မဟုတ္ပါဘူး။ ဘယ္လိုဆိုက္ေတြကိုသာ ၀င္ၾကည့္ရမယ္လို႔ နီတိအရေရာ၊ စဥ္းစားဆံုးျဖတ္ႏိုင္စြမ္းအရေရာ သင္ေပးလိုက္တာမဟုတ္ပါဘူး။ အထူးသျဖင့္ အေမရိကန္က ေက်ာင္းေတြမွာ အဲ့လို Facebook လိုဆိုက္ေတြကို ပိတ္ဖို႔စဥ္းစားတာဟာ ပိုက္ဆံမတတ္ႏိုင္တဲ့ကေလးေတြ၊ ကြန္ပ်ဴတာမရွိတဲ့ ကေလးေတြအတြက္ ေက်ာင္းျပင္ပ၊ အိမ္မွာဆိုရင္ peers ေတြႏွင့္ အဆက္အသြယ္ျဖတ္ခံလိုက္ရ သလိုပါပဲ။ ေနာက္ျပီး အဲ့လို social sites ေတြကို ပိတ္ပစ္ျခင္းအားျဖင့္ Safe Sex ေတြ၊ ဘာေတြ ျဖစ္လာမယ္ဆိုတာလည္း အကုန္မမွန္ပါဘူး။ R.E ကို ေက်ာင္းမွာသာေကာင္းေကာင္းသင္ေပးဖို႔က အေရးၾကီးပါတယ္။ ေနာက္ လူငယ္ေတြရဲ ႔ အေတြးအေခၚထုတ္ေဖာ္ခြင့္ကို ေက်ာင္းေတြက Blog ေတြကို Ban ျခင္းအားျဖင့္ ပိတ္တယ္ဆိုတာ ေတာ္ေတာ္လြန္ပါတယ္လို႔ နည္းပညာ ေလ့လာသူေတြက ေျပာၾကပါတယ္။

ေနာက္ဆံုးအေနႏွင့္ ကြ်န္ေတာ္တို႔ၾကည့္မယ္ဆိုရင္ ဒီလို ၀ဗ္၂.၀၊ ဆိုရွယ္ဆိုက္ေတြ ဟာ ဆယ္ေက်ာ္သက္ေတြကို Skills ေတြ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားလည္း သင္ေပးပါေသးတယ္။ Photos, Videos Editing ေတြ၊ Music Creationg ေတြ၊ Web Layout ေတြက အစ Widgets/Apps Developing ေတြ၊ အင္တာနက္ကိုသံုးျပီး အခ်က္အလက္ေတြကို ေန႔စဥ္ဘ၀အတြက္ ျမန္ျမန္ဘယ္လိုရွာမလဲဆိုတာေတြကိုပါ သင္ေပးတဲ့ေနရာေတြျဖစ္ေနတယ္ဆိုတာ သံသယရွိစရာမလိုပါဘူး။ ေနာက္ျပီး ဘာပစၥည္းသစ္ပဲထြက္ထြက္ ၁ေယာက္ႏွင့္ ၁ေယာက္ လက္တို႔ျပီး ၀ယ္ယူအားေပးႏိုင္တဲ့ Marketplace ၾကီးမို႔လို႔ စီးပြားေရးသမားေတြကလည္း မ်က္စိက်ၾကပါတယ္။ ေကာင္းေကာင္းသံုး၊ က်ဴးက်ဴးလြန္လြန္ေတြ မျဖစ္ရင္၊ တန္ေဆးလြန္ေဘးဆိုတဲ့ စကားႏွင့္အညီ ေဆး၀ါးျဖစ္မဲ့ ေနရာေလးေတြပါလို႔ ဆိုခ်င္ပါတယ္။

ကြ်န္ေတာ္တို႔ ၀ဗ္ ၃ ပြိဳင့္ အိုး ဆိုတာကိုလည္း ေစာင့္ၾကည့္ၾကရေအာင္ဗ်ာ။

Rgds,
WaiPK